Imkeragenda per maand
Bijen houden is een bijzondere hobby waarbij je voortdurend samenwerkt met de natuur. Geen maand is hetzelfde en ieder seizoen brengt nieuwe ontwikkelingen met zich mee. Terwijl de bijen in de winter dicht bij elkaar zitten, groeit het bijenvolk in het voorjaar uit tot een grote gemeenschap van duizenden werkbijen.
Voor een imker is het belangrijk om deze veranderingen te begrijpen. Wanneer begint de koningin weer met het leggen van eitjes? Wanneer moet je de bijenkast uitbreiden? Wanneer begint het zwermseizoen en wanneer kun je honing oogsten?
De imkeragenda helpt je om het hele jaar door overzicht te houden. Van de eerste voorjaarscontrole tot het voorbereiden van het bijenvolk op de winter.
Daarbij is het belangrijk om te onthouden dat bijen zich niet aan een kalender houden. Het weer, de bloei van planten en de ontwikkeling van het volk bepalen uiteindelijk welke werkzaamheden nodig zijn.
De geschiedenis van de imkeragenda
Al duizenden jaren houden mensen honingbijen. In het oude Egypte werden bijen gehouden in eenvoudige korven en aardewerken behuizingen. Honing en bijenwas waren waardevolle producten die werden gebruikt als voedsel, voor verlichting en bij verschillende ambachten.
Ook in Europa werd het houden van bijen steeds belangrijker.
Vroeger werkten imkers voornamelijk met strooien korven. Zij leerden door ervaring wanneer bijenvolken begonnen te groeien, wanneer zwermen konden ontstaan en op welk moment honing geoogst kon worden.
Deze kennis werd vaak van generatie op generatie doorgegeven.
Met de komst van bijenkasten met uitneembare ramen in de negentiende eeuw veranderde het imkeren. Imkers konden voortaan het broednest controleren, de ontwikkeling van het volk volgen en gerichter ingrijpen wanneer dat nodig was.
Later kwamen daar nieuwe inzichten bij over bijenziekten, voeding en de bestrijding van de varroamijt.
Tegenwoordig helpt een imkeragenda om deze kennis overzichtelijk over het jaar te verdelen.
Waarom is een imkeragenda belangrijk?
Een bijenvolk ontwikkelt zich gedurende het jaar voortdurend.
In het voorjaar groeit het aantal bijen snel. In de zomer verzamelen de werkbijen nectar en stuifmeel en kan het volk zijn grootste omvang bereiken.
In het najaar wordt het broednest kleiner en begint de voorbereiding op de winter.
Een imkeragenda helpt om werkzaamheden op tijd te herkennen en belangrijke controles niet te vergeten.
Vooral bij het controleren van voedselvoorraden, het voorkomen van zwermen en het volgen van varroa is een goede planning belangrijk.
Toch is een imkeragenda geen vast werkschema. Soms is het verstandig om een controle uit te stellen vanwege het weer. Op andere momenten moet je juist eerder handelen omdat een bijenvolk zich sneller ontwikkelt dan verwacht.
Bijen houden in de winter
Januari – Rust in de bijenkast
Januari is meestal een rustige maand voor de imker. De bijen zitten grotendeels in hun wintertros en gebruiken hun voedselvoorraad om de winter door te komen.
Het is belangrijk om de bijenkast zo veel mogelijk met rust te laten.
Controleer van buitenaf of de kast stevig staat, de vliegopening vrij is en er geen schade is ontstaan door wind of andere dieren.
Bij twijfel over de voedselvoorraad kan een voorzichtige gewichtscontrole nuttig zijn.
Februari – De eerste tekenen van het voorjaar
In februari worden de dagen langzaam langer. Afhankelijk van de temperatuur kan de koningin alweer meer eitjes gaan leggen.
Hierdoor neemt het voedselverbruik toe.
Op zonnige dagen kunnen bijen naar buiten vliegen om zich te ontlasten. Soms verzamelen ze ook al stuifmeel van vroegbloeiende planten.
Voor de imker blijft het controleren van de voedselvoorraad een belangrijke taak.
Bijen houden in het voorjaar
Maart – Het bijenvolk komt op gang
In maart begint het bijenvolk meestal duidelijker te groeien.
Wanneer de temperatuur voldoende hoog is en de omstandigheden gunstig zijn, kan de eerste uitgebreide voorjaarscontrole plaatsvinden.
Tijdens deze controle kijk je naar de aanwezigheid van broed, de voedselvoorraad en de algemene gezondheid van het volk.
Ook wordt duidelijk welke volken sterk uit de winter zijn gekomen en welke extra aandacht nodig hebben.
April – Het bijenvolk groeit snel
April is vaak een belangrijke maand voor de ontwikkeling van het bijenvolk.
De koningin legt steeds meer eitjes en dagelijks worden nieuwe werkbijen geboren.
Wanneer er voldoende nectar en stuifmeel beschikbaar is, kan een gezond volk snel groeien.
De imker controleert of het volk voldoende ruimte heeft en kan zo nodig extra ramen of een honingkamer plaatsen.
Ook begint de aandacht voor zwermstemming toe te nemen.
Mei – Het zwermseizoen
Mei is voor veel imkers een van de drukste maanden.
Sterke bijenvolken kunnen in deze periode uitgroeien tot tienduizenden bijen.
Hierdoor neemt de kans op zwermen toe.
Tijdens het zwermseizoen worden volken regelmatig gecontroleerd op koninginnencellen en andere tekenen van zwermstemming.
Afhankelijk van het weer en de beschikbare nectar kan ook de eerste voorjaarshoning worden geoogst.
Bijen houden in de zomer
Juni – Honing verzamelen en zwermen voorkomen
In juni zijn veel bijenvolken nog volop actief.
Werkbijen verzamelen nectar van bloeiende planten en verwerken deze tot honing.
De imker houdt de beschikbare ruimte in de gaten en blijft controleren op zwermstemming.
Wanneer honing voldoende rijp is, kan deze worden geoogst.
Juli – Zomerhoning en varroacontrole
Juli is vaak een belangrijke maand voor de zomerhoningoogst.
De hoeveelheid honing die een volk verzamelt, hangt sterk af van het weer en de beschikbare drachtplanten.
Na de laatste honingoogst verschuift de aandacht steeds meer naar de gezondheid van het bijenvolk.
Vooral het meten en beheersen van de varroabesmetting wordt belangrijk.
Augustus – Voorbereiden op de winter
Hoewel augustus nog een echte zomermaand kan zijn, begint voor veel imkers de voorbereiding op de winter.
Het bijenvolk gaat langzaam over naar een andere fase.
De ontwikkeling van gezonde winterbijen wordt steeds belangrijker.
De imker controleert de voedselvoorraad en zorgt dat noodzakelijke varroamaatregelen tijdig worden uitgevoerd.
Wanneer het volk onvoldoende wintervoer heeft, kan na de honingoogst worden bijgevoerd.
Bijen houden in het najaar
September – De wintervoorraad op orde brengen
In september neemt de activiteit van veel bijenvolken geleidelijk af.
De koningin legt minder eitjes en het broednest wordt kleiner.
De imker controleert of het volk voldoende voedsel heeft om de winter door te komen.
Ook wordt gekeken of de kast goed is voorbereid op koudere en nattere omstandigheden.
Oktober – De bijenkast winterklaar maken
Oktober is meestal een rustige maand.
De bijen vliegen minder vaak uit en het bijenvolk wordt kleiner.
De imker controleert de kast van buitenaf en zorgt ervoor dat deze stevig en goed beschermd staat.
Het is belangrijk om onnodige verstoring te voorkomen.
Bijen houden aan het einde van het jaar
November – De winterrust begint
In november zitten de bijen bij koud weer steeds vaker dicht bij elkaar.
De wintertros helpt het volk om warmte vast te houden.
De imker beperkt zich meestal tot controles aan de buitenkant van de kast.
Ook is dit een goed moment om materialen schoon te maken, ramen voor te bereiden en plannen te maken voor het volgende seizoen.
December – Controle tijdens de winter
December is meestal een maand waarin de bijen zo veel mogelijk met rust worden gelaten.
Afhankelijk van het weer en de broedtoestand kan dit een geschikt moment zijn voor een winterbehandeling tegen varroa met een daarvoor toegelaten middel.
De imker controleert verder of de kast stevig staat en de bijen voldoende beschermd zijn tegen wind en vocht.
Daarna begint langzaam de voorbereiding op een nieuw bijenjaar.
De belangrijkste werkzaamheden per seizoen
Seizoen
Belangrijkste werkzaamheden
Winter
Voedselvoorraad bewaken, rust bewaren en de kast van buiten controleren
Voorjaar
Voorjaarscontrole, groei begeleiden, ruimte geven en zwermen voorkomen
Zomer
Honing oogsten, varroa controleren en winterbijen beschermen
Najaar
Wintervoer controleren, kast winterklaar maken en verstoring beperken
Hoeveel tijd kost bijen houden?
De tijd die je aan bijen houden besteedt, verschilt sterk per seizoen.
In de winter is er meestal weinig werk. Vaak is een korte controle van de buitenkant van de bijenkast voldoende.
In het voorjaar en tijdens het zwermseizoen is er veel meer aandacht nodig.
Een uitgebreide controle van één bijenvolk duurt vaak ongeveer 15 tot 30 minuten. Tijdens het zwermseizoen controleren veel imkers hun volken ongeveer iedere zeven dagen.
Daarbij komt extra tijd voor het voorbereiden van materialen, het maken van afleggers, het oogsten van honing en het uitvoeren van noodzakelijke behandelingen.
Voor een beginnende imker is het verstandig om voldoende tijd vrij te maken om rustig te leren en ervaring op te doen.
Waarom het weer belangrijker is dan de kalender
Hoewel een imkeragenda veel houvast biedt, bepaalt de natuur uiteindelijk het tempo.
Een warm voorjaar kan ervoor zorgen dat bijenvolken al vroeg sterk groeien. Tijdens een koud en nat voorjaar kan dezelfde ontwikkeling weken later plaatsvinden.
Ook de bloei van planten verschilt per jaar en per regio.
Daarom kijkt een goede imker niet alleen naar de maand, maar vooral naar de toestand van het bijenvolk.
Zijn er voldoende voedselvoorraden? Is er gezond broed aanwezig? Heeft het volk voldoende ruimte? Zijn er tekenen van zwermstemming of ziekte?
Door deze vragen regelmatig te beantwoorden, kun je de verzorging beter afstemmen op wat de bijen werkelijk nodig hebben.
De imkeragenda als hulpmiddel
De imkeragenda is bedoeld als praktisch hulpmiddel voor zowel beginnende als ervaren imkers.
Door iedere maand te bekijken welke ontwikkelingen je kunt verwachten, ontstaat er meer overzicht en wordt het gemakkelijker om werkzaamheden op het juiste moment uit te voeren.
Het is verstandig om daarnaast een eigen kastkaart of logboek bij te houden. Hierin kun je bijvoorbeeld noteren wanneer je een volk hebt gecontroleerd, hoe het broednest eruitzag en welke werkzaamheden je hebt uitgevoerd.
Zo leer je ieder jaar meer over de ontwikkeling van je eigen bijenvolken.
Een heel jaar samen met de bijen
Bijen houden betekent leren kijken naar de natuur en begrijpen hoe een bijenvolk zich door de seizoenen ontwikkelt.
Van de eerste voorjaarsvluchten tot het verzamelen van nectar in de zomer en de rustige wintermaanden: ieder seizoen heeft zijn eigen bijzonderheden.
Een goede imkeragenda helpt om deze veranderingen te volgen en de bijen op het juiste moment de verzorging te geven die zij nodig hebben.
Door het ritme van de seizoenen te volgen en je bijenvolken met aandacht te verzorgen, ontdek je hoe bijzonder het is om een heel jaar met honingbijen samen te werken.